‘ನ್ಯಾಯವಾದಿ’ ವೃತ್ತಿಗೇಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ವ? ಇದರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳೇನು..? ಈ ಕುರಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ ನೋಡಿ..

ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿಯು ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ವೃತ್ತಿ. ‘ಗುರುವಿನ ಗುಲಾಮನಾಗುವ ತನಕ ದೊರೆಯದಣ್ಣ ಮುಕುತಿ’ ಎಂಬ ಸಾಲು ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿ ಮಹತ್ವ ತಿಳಿಸಿದರೇ ‘ವೈದ್ಯೋ ನಾರಾಯಣೋ ಹರಿ’ ಎಂಬ ಮಾತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನ ಸಾರುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಇದೇ ರೀತಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೊಂದವರ ಆಶಾಕಿರಣ, ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೃತ್ತಿ ಎಂದರೇ ಅದು ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿ.

ಶಾಂತಿಯುತವಾದ ವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅತ್ಯಂತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದುದೂ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕವಾದುದೂ ಹೌದು ಈ ವೃತ್ತಿ. ಬೇರೆ ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೂ ಇಲ್ಲದಂತಹ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು, ವೃತ್ತಿಯ ಒಳಗೂ ಮತ್ತು ಹೊರಗೂ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯ ಹೆಗಲ ಮೇಲಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೂ ಅವನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೂ ಅವನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಂದಲೂ ಅವನ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ನಿಯಂತ್ರಕ ಹಾಗೂ ಸಂಘಟನಾ ಶಕ್ತಿಯೇ ಈ ವೃತ್ತಿ. ಹಾಗಾದರೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿ , ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಗೇಕೆ ಇಷ್ಟು ಗೌರವ, ಇದರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳೇನು? ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನಡುವಿನ ನಂಟೇನು?

ಈ ಕುರಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹೀಗಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ಪಾತ್ರ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂಪತ್ತನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನಾಗಲೀ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಕೇವಲ ದೇಶದೊಳಗೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಆದುದರಿಂದ ವಕೀಲನು ಸಮಾಜದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಸದಸ್ಯನಲ್ಲ ಎಂಬ ಟೀಕೆಯೂ ಇದೆ.

ಆದರೆ, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿಯು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದುದು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ನಾಗರಿಕತೆಯ ಯಂತ್ರವು ಚಲಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಈ ವೃತ್ತಿಯವರು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಜೆಗಳು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲ. ಫಾರ್ಸಿತ್ ಹೇಳುವಂತೆ: ‘ಸಮಾಜದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಉದ್ಭವಿಸಬಹುದಾದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ವಕೀಲರ ವೃತ್ತಿಯು ಅಷ್ಟೇ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.’ ‘ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಾಗರಿಕತೆ ಇರಲಾರದು; ಕಾನೂನಿಲ್ಲದೆ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಾರದು,’ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ನಾನು ಸೇರಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಅದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಲು ವಕೀಲರಿಲ್ಲದೆ ಕಾನೂನು ಇರಲಾರದು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮೆಕ್ಕಾರ್ಡಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ‘ಕಾನೂನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾದುದು ಕಾಡಿನ ಅರಾಜಕತೆ (Chaos of the jungle) ಮಾತ್ರ’. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕಕ್ಷಿದಾರನೂ ತನ್ನ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತಾನೇ ವಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏನಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ವಕೀಲವೃಂದವಿಲ್ಲದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ವೃತ್ತಿಪರ ವಕೀಲರ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಕಕ್ಷಿದಾರರ ನಡುವಿನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಕುಳಿತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ. ಶಾರ್ಸ್‌ವುಡ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ‘ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಗಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದನ್ನೇ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಿಯೊಂದು ಇರುವುದರ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಯೋಜನವೇನೆಂದರೆ, ಇದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯರು ಸಮಾನತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಾರೆ; ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಅವುಗಳ ಗುಣಾವಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ತೀರ್ಮಾನವಾಗುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ನೇರ ಪಕ್ಷಗಾರರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ಅಥವಾ ಅರ್ಹತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.’ ಪಕ್ಷಗಾರರ ನಡುವೆ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗಬೇಕಾದ ಜಗಳಗಳು ಇರುವವರೆಗೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ನ್ಯಾಯಮಂಡಲಗಳು ಇರಲೇಬೇಕು. ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ, ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿಯು ಅವಶ್ಯಕ. ವಕೀಲವೃಂದವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರೆ ನೀವು ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯದ ರಕ್ಷಾಕವಚವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡಿದಂತೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ತಳಹದಿಯನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡಿದಂತೆ. ‘ಕಾನೂನಿನ ಆಳ್ವಿಕೆಯೇ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪರಮೋಚ್ಚ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ,’ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಬೇಕನ್ ಹೇಳಿದಂತೆ, ‘ಕಾನೂನು ಸಮಾಜದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಶಕ್ತಿಯು ಚಲಿಸುವ ಮಹಾನ್ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.’

ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ
ಈ ವೃತ್ತಿಯ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯು ಅತ್ಯಂತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಶೋಧಿಸುವ, ಮಾನವ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಂತರಾಳವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರ ಕೃತ್ಯಗಳ ಮೂಲಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಅವರ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿಯೂ, ನಿಖರವಾಗಿಯೂ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿಯೂ ಮಂಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯು ಈ ವೃತ್ತಿಯ ಆಚರಣೆಯು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸುವ ಗುಣಗಳಾಗಿವೆ. ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಿಡಿಸುವ ಅವನಿಗಿರುವ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಯು, ನ್ಯಾಯವಾದಿಯು ಏನನ್ನಾದರೂ ಸಾಧಿಸಬಲ್ಲನು ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ.

ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದುದು. ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಅದಕ್ಕಿರುವ ಹಕ್ಕುಗಳು ನಿಂತಿರುವುದು ಈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆಯೇ; ಇದನ್ನು ನಾವೆಂದೂ ಮರೆಯಬಾರದು. ಅನ್ಯಾಯವನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನಾಗಲೀ ಖಂಡಿಸಲು ನ್ಯಾಯವಾದಿಯು ಎಂದಿಗೂ ಹಿಂಜರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ವಾದಿಸುವವನಾದ್ದರಿಂದ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇವನೇ ನ್ಯಾಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯಿಂದ ಅವನು ಪಡೆದಿರುವ ಈ ಗುಣಗಳು ಅವನನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಸಮಾಜದ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ಭಾವಿಸುವಂತೆ, ಅವನು ತನ್ನ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಯಾವುದೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ಅಥವಾ ವರ್ಗದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಪ್ಪು.

‘ಯಾವುದೇ ಪದವಿಯ ಘನತೆಯು, ಅದನ್ನು ಧರಿಸಿರುವವರಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಜನರ ಗೌರವವನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದು,’ ಎಂಬ ಮಾತು ಸತ್ಯ. ಎಲ್ಲಿ ವಿವೇಚನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪ್ರಿಯತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮುಂದಾಳತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಬಹುಶಃ ಬೇರೆ ಯಾವ ವರ್ಗದ ಜನರೂ ಇವನಷ್ಟು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು.

ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿ ಎಂಬುದು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣವಾದ ವೃತ್ತಿ. ಇದರ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವು ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಸಕಲ ಸತ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವೂ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶವೂ ಆಗಿರಬೇಕಾದ ಉನ್ನತ ಹಾಗೂ ಉದಾತ್ತ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣವೇ. ಎಡ್ಮಂಡ್ ಬರ್ಕ್ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ‘ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರವು ಇತರ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ವಿದ್ಯೆಗಳೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನ ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.’ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ತನ್ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು, ‘ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪುಗಳ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ ತೋರಿಸುವ; ಒಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ತಡೆಯಲು, ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಅಥವಾ ಪರಿಹರಿಸಲು ಕಲಿಸುವ; ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯದ ಪ್ರಧಾನ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುವ; ತನ್ನ ಉಪಯೋಗ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ, ಆದರೂ ಇಡೀ ಸಮುದಾಯವನ್ನೇ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವಿಜ್ಞಾನ,’ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವೇ..?
ಸರ್ ಜಾನ್ ಡೇವಿಸ್ ಅವರು ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಉನ್ನತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ‘ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿಯು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಎಂದು ನಾವೇಕೆ ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಬಾರದು? ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ವಿಷಯವಸ್ತುವು ಅತ್ಯಂತ ಉದಾತ್ತವಾದುದು ಮತ್ತು ಅದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸತ್ಪರಿಣಾಮವು ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಪ್ರದವಾದುದು… ಈ ವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ ಅದರ ಉದ್ಯೋಗದ ಘನತೆಯಿಂದಷ್ಟೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆನಿಸಿಲ್ಲ; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದರ ಸೇವೆಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿಧಿಸಿರುವಂತೆ, ನಾವು ವೈದ್ಯನನ್ನು ‘ಅವಶ್ಯಕತೆಗಾಗಿ’ (propter necessitatem) ಗೌರವಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರನ್ನೂ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ವೈದ್ಯನ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಆರೋಗ್ಯವಂತರಾಗಿರುವವರಿಗೆ (ಅವರೇ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು) ‘ವೈದ್ಯನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ’ (non egent medico) ಎಂದು ನಮ್ಮ ಆತ್ಮಗಳ ಮಹಾನ್ ವೈದ್ಯನೂ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ನಮ್ಮ ಏಕೈಕ ವಕೀಲನೂ (ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ) ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ, ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ನ್ಯಾಯದ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ; ನ್ಯಾಯದ ನಿಯಮವಾಗಿರುವ ಕಾನೂನಿನ ಅಗತ್ಯವೂ, ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಜೀವ ಹಾಗೂ ಚಲನೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾನೂನಿನ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಗಾರರ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.’

ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಕಂಡರೆ ಇಷ್ಟಪಡದಿರುವುದು ಮಾನವ ಸಹಜ ಗುಣ. ವಕೀಲನ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಲಾಗುವ ಟೀಕೆಗಳೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಿರುವ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನೂ ಸಾರುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಈ ಟೀಕೆಗಳು ವಕೀಲನನ್ನು ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಾನು ಹೊರಬೇಕಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಅರಿವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿಯು ಒಂದು ಮಹಾನ್ ಕರೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಇದೆ.

ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಕೀಲನು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ವೃತ್ತಿಯು ಅಪಾರವಾದ ಜ್ಞಾನ, ಉನ್ನತವಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ಅಂತರಂಗ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು
ಅನುಭವಿ ವಕೀಲನೂ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸ್ವಭಾವದ ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶಕನೂ ಆದ ಸರ್ ವಾಲ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್, ‘ದಿ ಆಂಟಿಕ್ವರಿ’ ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಕೀಲನ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಸತ್ಯವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿಸಿದ್ದಾನೆ: ‘ಅಪಾರವಾದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಇಡಬೇಕಾದ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಮೂರ್ಖರು ತಮ್ಮ ದಡ್ಡತನದಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ವಂಚಕರು ತಮ್ಮ ನೀಚತನದಿಂದ ಅದನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಲೀ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೌಶಲ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಮೇಳೈಸಿ, ಅನ್ಯ ಚಾರಿತ್ರ್ಯದವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಅಪಾಯಗಳೂ ಮತ್ತು ಎಡರುತೊಡರುಗಳೂ ಇರುವಲ್ಲಿಯೂ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯುವವರಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ; ಅಂತಹವರು ಅನೇಕರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಖಾತ್ರಿ ಕೊಡಬಲ್ಲೆ. ಅಂತಹವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ, ಮತ್ತು ದೇಶವು ತನ್ನ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಸವಲತ್ತುಗಳ ಪವಿತ್ರವಾದ ಹೊಣೆಯನ್ನೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಬಹುದು.’

ಇನ್ನು, ರಾಜಕಾರಣಿಯು ತನಗೂ ಮತ್ತು ವಕೀಲನಿಗೂ ನಡುವೆ ಪೈಪೋಟಿ, ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ, ವಿರೋಧವೂ ಇದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ನಂಬಿಕೆಯು ದುರದೃಷ್ಟಕರವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆಧಾರರಹಿತವಾದುದೂ ಹೌದು. ಇಬ್ಬರೂ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಸೆರೋವಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿರೋಧಾಭಾಸದ (Paradox) ನುಡಿಯಂತೆ, ‘ನಾವು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿರಬೇಕೆಂದೇ ನಾವು ಕಾನೂನಿನ ದಾಸರಾಗಿದ್ದೇವೆ’. ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದೇ ಇಬ್ಬರ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ: ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದೇಶಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ನೀಡಲು ಬೇಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಮತ್ತು ಆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಹಾಗೂ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಮುದಾಯದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ನಿರ್ಬಂಧ – ಇವೆರಡರ ಸಮನ್ವಯವೇ ಗುರಿ. ಎಲ್.ಪಿ. ಜಾಕ್ಸ್ ಹೇಳುವಂತೆ: ‘ಇದುವರೆಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು. ಈಗ ನಾಗರಿಕತೆಯು (Civilization) ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸವೇನೆಂದರೆ – ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ಅದು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ – ಅವೆರಡನ್ನೂ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದು; ಶಿಸ್ತಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರುವುದು; ಶಿಸ್ತನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು. ತದ್ವಾರಾ, ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಿಶಾಲವಾದ, ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು – ಅಂದರೆ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು (Liberty of the orchestra) – ನಾವು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.’

ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಕರೆಗಳು ಅಹಿತಕರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿಯು ಇರಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಸಮಾಜವು ವಕೀಲರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಸಂಶಯವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನ ಶಕ್ತಿಯು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲಾ, ಅದರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ವರ್ಗಗಳು ವಕೀಲನನ್ನು ಕಂಡರೆ ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಕಾನೂನಿನ ಜಾರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಡಿಬೇಟಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ, ‘ನ್ಯಾಯವಾದಿಯು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಪರೋಪಜೀವಿ (Parasite), ಅವನನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಬೇಕು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತೆಂಬುದನ್ನು ಓದಿ ನನಗೆ ವಿನೋದವೆನಿಸಿತು.

ಕಾನೂನಿನ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಗೂ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯನ್ನೇ ಹೊಣೆಗಾರನನ್ನಾಗಿಸುವುದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ
ವೃತ್ತಿಯ ಹೊರಗಿರುವ ಅನೇಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯವಾದಿಯು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸೇವೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ. ಈ ದೂರಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಭಾವನೆಗಳೇ ಕಾರಣ. ನ್ಯಾಯವಾದಿಯು ತನ್ನ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾನೆಂದೂ, ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ, ಆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವವರು ಆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂದೂ, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಸಮಾನವಾದ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಅದೇ ಮನ್ನಣೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಟೀಕಾಕಾರರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳು ಕಲಹಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಅಸತ್ಯವೆಂದು ನಾನು ಹೇಳಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವುದು ನ್ಯಾಯವಾದಿ ವೃತ್ತಿಯ ಕೆಲಸವಲ್ಲ; ಆದರೆ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲು ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಅವರೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಾಂತಿಪಾಲಕರು. ರಾಜಿ-ಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿದ್ಧನಿರುವವನು ನ್ಯಾಯವಾದಿಯೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಕಾನೂನಿನ ಉದ್ದೇಶವೇ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಮ್ಮ ಬಹುತೇಕ ಶಾಸನಗಳು ಹೊಸ ಕಲಹಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೇ ಹೊಂದಿವೆ. ಕಾನೂನಿನ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಅಥವಾ ಅನ್ವಯದ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಬರುವುದರಿಂದ, ಕಾನೂನೇ ಕಲಹಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ನ್ಯಾಯವಾದಿಯೂ ಕಲಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನಿನ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಗೂ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯನ್ನೇ ಹೊಣೆಗಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ; ಆ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಅವನು ಜವಾಬ್ದಾರನಲ್ಲ.

ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಕಲೆಗಳಿರುವಂತೆ, ವಕೀಲವೃಂದದಲ್ಲೂ ದೋಷಗಳಿರಬಹುದು
ಈ ವೃತ್ತಿಯ ಆಚರಣೆಯು ಕಠಿಣವಾದ ನೈತಿಕ ಬಾಧ್ಯತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಅಸತ್ಯವು ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದು. ಇದೂ ಕೂಡ ಒಂದು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ. ‘ದುರ್ಬಲವಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕಲೆ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ವಾದನ ಕಲೆಯು (Advocacy), ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅನೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ವೃತ್ತಿ ಯಾವುದಾದರಾಗಲಿ, ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಬಹುದು, ಕೆಟ್ಟದಾಗಿಯೂ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿರುವವರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯ ಘನತೆಗೆ ಕುಂದು ತರುವಂತಹ ಕೆಲವರು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆಯಾದೀತು. ಅಂತಹವರು ಎಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲೂ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಕೆಲವರ ತಪ್ಪನ್ನು ಬಹುಮಂದಿಯ ಸ್ವಭಾವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಅಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ವಿಷಾದನೀಯ ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಡೀ ವೃತ್ತಿಯ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಅನ್ಯಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಕಲೆಗಳಿರುವಂತೆ, ವಕೀಲವೃಂದದಲ್ಲೂ ದೋಷಗಳಿರಬಹುದು.’

ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕಕ್ಷಿದಾರರ ನಡುವೆ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿರುತ್ತದೆ; ಆಗ ವಕೀಲನು ತನ್ನ ಕಕ್ಷಿದಾರನ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲು ಬದ್ಧನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ವೃತ್ತಿಯ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವಂತಹದ್ದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ ಎಂದು ಲಾರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಜಾನ್ಸನ್ ವರ್ಸಸ್ ಎಮರ್ಸನ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್ ಬ್ರಾಮ್‌ವೆಲ್ ಹೇಳಿದಂತೆ: ‘ಮನುಷ್ಯನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ಹೊರತು ಅವನ ವಕೀಲನಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಮರೆಯುವುದರಿಂದಲೇ, ಮೂರ್ಖ ಜನರು ವಕೀಲರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ.’ ಇದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ: ‘ನಿಮ್ಮ ಕಕ್ಷಿದಾರನಿಗಾಗಿ ಆವೇಶವನ್ನು ನಟಿಸಲು ನಿಮಗೆ ಹಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ವಂಚನೆಯಲ್ಲ. ನೀವು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ತಕ್ಷಣ ನಿಮ್ಮ ಸಹಜ ವರ್ತನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತೀರಿ.’ ಫಾರ್ಸಿತ್ ವಿವರಿಸುವಂತೆ, ‘ವಕೀಲನ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶನ ಸ್ಥಾನ – ಇವೆರಡೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ವಿಷಯಗಳು; ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಎಂದು ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಉಂಟಾಗಿದೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸುವಾಗ, ಈ ಎರಡು ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಒಂದಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.’ ಈ ವೃತ್ತಿಯ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಸದಸ್ಯರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ನೇರನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ವಕೀಲವೃಂದದ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು – ಅವನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರಲಿ – ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನಿಗಾದರೂ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯವೇ ಸರಿ. ತನ್ನ ಟೀಕಾಕಾರರು ಅರಿಯದಿರುವ ಎಷ್ಟೋ ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚು ನ್ಯಾಯಯುತವಾದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಲು ವಕೀಲನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳೂ ಇವೆ.

Article by

ಲಾಗೈಡ್ ಕನ್ನಡ‌ ಕಾನೂನು ಮಾಸಪತ್ರಿ