ಜಡ್ಜ್ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಳ: ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನ

ನವದೆಹಲಿ: ದೇಶದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಕಟಕಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈಗಾಗಲೇ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನಿಟ್ಟಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು 60 ರಿಂದ 62 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಇದೀಗ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.

‘ಅನುಭವಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಕ್ಷೀಣತೆಯನ್ನು ” ತಡೆಯಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು 62 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು ಸೂಕ್ತತೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು 62 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಮ್ಮ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1 ರಂದು, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು 60 ರಿಂದ 62 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು. 2002 ರ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೋಯ್ತಲ್ಯ ಬಾಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವಿ. ಮೋಹನ ಅವರ ಪೀಠವು ನಿವ್ಯತ್ತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.

ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಈ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು 60 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ ಸೂಕ್ತತೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು 62 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಲು ತಮ್ಮ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ”ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಬೇಗ, ಆದ್ಯತೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ” ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 60 ವರ್ಷ ತಲುಪಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು 62 ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026 ರಂದು ಅಥವಾ ನಂತರ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆದೇಶದಲ್ಲಿನ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಸೇರಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಉಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅನುಸರಣಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಲಾಗಿದ್ದು ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಿದೆ.

2002 ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು 62ಕ್ಕೆ ಪರಿಗಣನೆ ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕಾರ
2002ರಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಂಘ vs ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (2002) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು 62 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಶೆಟ್ಟಿ ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ.ಎನ್. ಕಿರ್ಪಾಲ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜಿ.ಬಿ. ಪಟ್ಟನಾಯಕ್ ಮತ್ತು ವಿ.ಎನ್. ಖರೆ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.

ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಕೇಡರ್ನಲ್ಲಿ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ 62 ರವರೆಗಿನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮರು ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವಂತೆ ಅದು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು.

ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು “ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ, ಆದರೆ ಬಾಕಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ಬಾಕಿಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮರು ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1 ರ ಆದೇಶವು ಆ ಹಿಂದಿನ ಶಿಫಾರಸಿಗೆ ಮರಳುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು 60 ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸೇವೆಯ ಅನುಮೋದಿತ ಬಲ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅರ್ಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ “ಗಣನೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹುದ್ದೆಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ” ಎಂದು ಅದು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು “ಎದೆಯುರಿ” ಒಂದು ಕಾರಣವಲ್ಲ.
ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ರಾಜ್ಯಗಳು, ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಳವು ”ಇತರ ವರ್ಗದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಎದೆಯುರಿ” ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದವು. 233 ಮತ್ತು 235 ನೇ ವಿಧಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೇಮಕಾತಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮೂಲ, ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತೋರಿಸಿತು. ಈ ಹೆಚ್ಚಳವು ಇತರ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ “ಕ್ಯಾಸ್ಟೇಡಿಂಗ್ ಪರಿಣಾಮ” ಬೀರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.

ನಿವೃತ್ತಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು 60 ರಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮತೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು ಅಂತಹ ಷರತ್ತನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅದನ್ನುಅನುಮೋದಿಸಿತು, ಸಾಬೀತಾದ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ “ಡುಡ್” ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು 60 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರೆ, ರಾಜ್ಯವು “ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡವರ ಸಂಬಳದ ಜೊತೆಗೆ” ಅವರ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಬಾಕಿಗಳನ್ನು, ಭರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಭವಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು 62 ಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಆ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಬಾಕಿಗಳ ಹೊರೆ “ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.

ಎಚ್ ಎನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್
ಗೌರವ ಸಂಪಾದಕರು
ಲಾ ಗೈಡ್ ಕನ್ನಡ ಕಾನೂನು ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ
ಮೈಸೂರು