ಕೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಗಳ ನೇಮಕ ಖಾಯಂ ವಿಚಾರ: ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೊಟ್ಟ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿವು

ನವದೆಹಲಿ: ಕೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಗಳ ನೇಮಕ ಖಾಯಂ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳಿಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು 13ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಮೇರೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು (ಕೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್) ಎಂಬ ಹೊಸ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಜಿಸಲಾಯಿತು. ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಹದಿಮೂರನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ. SNJPC ವರದಿ ಮತ್ತು 2-08-2018 ರಂದು ನಡೆದ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ವಿವಿಧ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತು.

“ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಗಳನ್ನು, ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರವೂ, ಖಾಯಂ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಅದು ಅವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ” ಎಂಬುದಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಭಾಗೀಯ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅಥವಾ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದ್ದು ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.

ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ ಆರ್ ಗವಾಯಿ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಜಾರ್ಜ್ ಮಸಿಹ್ ಮತ್ತು ಕೆ. ವಿನೋದ್ ಚಂದ್ರನ್. ಇವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು ದಿನಾಂಕ 16.5.2025 ರಂದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

• ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು ಕೋರ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಅವರು 2018 ರ ಅಸ್ಸಾಂ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಈ ತೀರ್ಪಿನ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಆಯಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿವೆ.

• ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು ರೂಪಿಸಿದ ಅಥವಾ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಆಯಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಬೇಕು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಕನಿಷ್ಠ ಶ್ರೇಣಿ/ವರ್ಗವು ವರ್ಗ-II ಗೆಜೆಟೆಡ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು, ಇದು ಅವರ ಮೂಲ ವೇತನ, ಭತ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವಾ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

• ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಳ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್/ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ಗಳು/ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಗಳ (ಲಿಪಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು) ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಳ ನಿಯಮಗಳ ಸಮಿತಿಯು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು, ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಳು ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಗಳ ಕರ್ತವ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

• ಈಗಾಗಲೇ ಒಪ್ಪಂದ ಅಥವಾ ಕ್ರೋಢೀಕೃತ ವೇತನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಳು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಯಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅನುಮೋದಿಸುವ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಅರ್ಹತಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ನೇಮಕಾತಿಯ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಕ್ರಮಬದ್ದಗೊಳಿಸುವ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯ ಬಾಕಿ ವೇತನಕ್ಕೆ ಅವರು ಅರ್ಹರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

• ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಸಮಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಆಯಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಪಾದಕರು
ಲಾಗೈಡ್ ಕನ್ನಡ‌ ಕಾನೂನು ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ