ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ವಿಧವೆ ಸೊಸೆಗೆ `ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕು’ : ಸುಪ್ರೀಂನಿಂದ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ಪ್ರಕಟ
ನವದೆಹಲಿ : ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ವಿಧವೆಯಾದ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಪಂಕಜ್ ಮಿಥಲ್ ಮತ್ತು ಎಸ್ವಿಎನ್ ಭಟ್ಟಿ ಅವರ ಪೀಠವು ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದು, ಹಿಂದೂ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ವಿಧವೆಯಾದ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಮಾವನ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ನಂತರ ಪತಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆಯೇ ಎಂಬುದು ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಅಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಏನಿದು ಪ್ರಕರಣ
ಮಹೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಎಂಬುವವರು 2021 ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಮಗ ರಂಜೀತ್ ಶರ್ಮಾ ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ರಂಜೀತ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಗೀತಾ ಶರ್ಮಾ ತಮ್ಮ ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.
ಗೀತಾ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಮಾವನ ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಧವೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅವಲಂಬಿತರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು. ನಂತರ ಗೀತಾ ಶರ್ಮಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಇತರ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ನಂತರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.
ಈ ಮೇಲ್ಮವಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಪಂಕಜ್ ಮಿಥಲ್ ಮತ್ತು ಎಸ್ವಿಎನ್ ಭಟ್ಟಿ ಅವರ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು, ಹಿಂದೂ ದತ್ತು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಾಯ್ದೆ (HAMA), 1956 ಅನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದು, ಮೃತ ಹಿಂದೂ ಪುರುಷನ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವನ ಅವಲಂಬಿತರನ್ನು ಅವನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬಾಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಮೃತ ಪುರುಷನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರನ್ನು ಅವನ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ಕಾಯಿದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 21 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, “ಮಗನ ವಿಧವೆ”ಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 22 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಇದರರ್ಥ ಮಗ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಅವಲಂಬಿತರಿಗೆ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ಪೋಷಣೆ ನೀಡಬೇಕು.
ಮಗನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವನ ವಿಧವೆಯು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪತಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಆಸ್ತಿಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅವಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು ಮಾವನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸೊಸೆ ತನ್ನ ಮಾವನ ಮರಣದ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ನಂತರ ವಿಧವೆಯಾದಳು ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ನಿಬಂಧನೆ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಸಂಪಾದಕರು
ಲಾಗೈಡ್ ಕನ್ನಡ ಕಾನೂನು ಮಾಸಪತ್ರಿ
